Σελ 3

Ελληνικά

Ο Μιλτιάδης αντιτάχθηκε στο σχέδιο του Θεμιστο­κλή για στήριξη της άμυνας στο στόλο, και τάχθηκε υπέρ της ά­μεσης στρατιωτικής προετοιμασίας για την απόκρουση των Περσών στην ξηρά.

Το κύρος του Μιλτιάδη ήταν μεγάλο πάνω στα στρατιωτικά, γιατί είχε πολεμήσει τους Πέρσες και γνώριζε τη δύναμη και τις αδυναμίες τους. Οι Αθηναίοι τον εξέλεξαν άρχοντα το 492 π.Χ. και του ανέθεσαν την προετοιμασία του πολέμου. Η εμπιστοσύνη που έδειξαν στην ικανότητά του αποδείχτηκε σωτήρια για την Αθήνα –αλλά και την Ελλάδα ολόκληρη– με την περιφανή νί­κη του στον Μαραθώνα. Λίγο καιρό μετά τον Μαραθώνα ο Μιλτιάδης πέθανε από γάγγραινα του ποδιού του, και στην πολιτι­κή σκηνή επικρατούν ο Θεμιστοκλής, ο Αριστείδης και ο Ξάν­θιππος, που ισχυροποιούν ακόμα περισσότερο τους δημοκρατι­κούς θεσμούς και παίρνουν προληπτικά μέτρα για να ματαιώ­σουν μια ενδεχόμενη επανάληψη του συνασπισμού των ολι­γαρχικών του 496 π.Χ., που θα είχε σαν αποτέλεσμα την επιβο­λή τυραννίας.

Έθεσαν για πρώτη φορά σε εφαρμογή τον νόμο περί οστρα­κισμού (εξορίας) και έπεισαν τους Αθηναίους ότι αυτοί που συ­νασπίστηκαν το 496 π.Χ. και εξέλεξαν τον τυραννόφιλο Ίππαρ­χο, αποτελούσαν κίνδυνο για το πολίτευμα και έπρεπε να εξοριστούν.

Το 488 π.Χ. εξορίστηκε ο Ίππαρχος, το 487 π.Χ. ο Μεγακλής και το 486 π.Χ. ο Αλκιβιάδης ο πρεσβύτερος. Ταυτόχρονα με τους οστρακισμούς πήραν και μια σειρά από σημαντικές αποφάσεις για την ενίσχυση των θεσμών προς δημοκρατική κατεύθυνση: Επέκτειναν το δικαίωμα να γίνονται άρχοντες και από τη δεύτερη τάξη των ευγενών, τους Ιππείς, και άλλαξαν το σύ­στημα εκλογής των αρχόντων. Στο εξής αντί να εκλέγονται, θα κληρώνονται. Η ανάδειξη των αρχόντων με κλήρο και η συμμε­τοχή σε αυτούς και της δεύτερης τάξης των ευγενών κάνουν αναποτελεσματικό οποιοδήποτε συνασπισμό των ολιγαρχικών για εκλογή δικών τους αρχόντων. Η κλήρωση των αρχόντων θα γινόταν από έναν κατάλογο πεντακοσίων υποψηφίων –πενήντα από κάθε φυλή– που είχαν εκλέξει οι δήμοι. Η δημοκρατική πα­ράταξη στηρίχτηκε στις τάξεις των Ιππέων και των Ζευγιτών και ακολούθησε μια πολιτική κέντρου, που είχε σαν αποτέλεσμα να φέρει πολιτική και κοινωνική ισορροπία. Ήταν μια συνεχής δι­εύρυνση της δημοκρατίας, μια προοδευτική μετάθεση του κέ­ντρου βάρους προς το πλήθος των παραγωγών.

Η ισορροπία αυτή θα διαταραχτεί όταν ο Θεμιστοκλής θα ε­πιχειρήσει να στηρίξει το παρόν και το μέλλον της Αθήνας στον στόλο.

Μετά τον οστρακισμό των ολιγαρχικών και την τροποποίη­ση του πολιτεύματος προς το δημοκρατικότερο, άνοιξε ο δρόμος για την εφαρμογή της πολιτικής του Θεμιστοκλή, που ή­θελε να κάμει την Αθήνα τη μεγαλύτερη ναυτική δύναμη.

Το σχέδιο του Θεμιστοκλή συνάντησε από την αρχή την α­ντίδραση των ευγενών. Ο Αριστείδης και ο Ξάνθιππος αποχω­ρούν από τη δημοκρατική παράταξη και ανταγωνίζονται ποιος θα καλύψει το πολιτικό κενό που άφησε η εξορία των ολιγαρχικών. Ο Αριστείδης κατάφερε το 485 π.Χ. να εξοριστεί ο Ξάν­θιππος και να μείνει μόνος αντίπαλος του Θεμιστοκλή.

Ο Θεμιστοκλής ήταν σαν ξένο σώμα μέσα στους κόλπους της άρχουσας τάξης, η οποία τον θεωρούσε κατώτερο στην ευγέ­νεια από τους δύο άλλους, που κατάγονταν από επιφανείς αριστοκρατικές οικογένειες. Καταγόταν και αυτός από το ευγενές γένος των Λυκομιδών και ανήκε στην πρώτη τάξη των ευγενών, αλλά τον θεωρούσαν κατώτερο, γιατί δεν ήταν γνωστό το γέ­νος της μάνας του, που δεν ήταν Αθηναία. Γι’ αυτό στηρίχτηκε αποκλειστικά στον λαό. Κέρδισε την εμπιστοσύνη του λαού, για­τί, όπως λέει ο Θουκυδίδης, είχε αξιόλογα φυσικά χαρίσματα που άξιζαν το θαυμασμό.

Οι ολιγαρχικοί έβλεπαν στο σχέδιο του Θεμιστοκλή τη συνέ­χεια και την ολοκλήρωση της μεταρρύθμισης του Κλεισθένη.