Τι είναι πολιτισμός

Ελληνικά

Σήμερα ο πλανήτης γη είναι αρνητικά φορτισμένος σε σημείο εκρηκτικό. Η κατάσταση λίγο απέχει από το να πεις όλα ρευστοποιούνται… Ότι γνωρίζαμε μέχρι χθες χάνεται, σιγά αλλά σταθερά μεταλλάσσονται σε σχήματα απροσδιόριστα. Τα σταθερά γεωμετρικά σχήματα του Πυθαγόρα φαντάζουν σαν πλάσματα που αλλάζουν, σαν χαμαιλέοντες. Γενικά δεν υπάρχουν σταθερές για να πιαστείς. Η οικονομία έχει περιέλθει, γιατί έτσι κάποιοι αποφάσισαν, στους ελάχιστους, ενώ οι πολλοί αρχίζουν να χάνουν ακόμα και την εικόνα του. Οι θρησκείες παλινδρομούν χωρίς καμία πρόταση βοήθειας, εκτός από τις συνήθεις ευχές, για να δικαιολογήσουν την ύπαρξή τους… Οι επαγγελματίες πολιτικοί, βαδίζουν χωρίς μπούσουλα στα τυφλά… Φυσικά σε όλες τις ανωτέρω θέσεις υπάρχουν και οι εξαιρέσεις. Αυτές τις εξαιρέσεις θα τις στηρίξουμε.

Μέσα σ’ αυτόν τον κοινωνικό περίγυρο αποφασίσαμε να αναρτήσουμε μια ιστοσελίδα, που μοναδικό στόχο έχει, όχι τη διάδοση, αλλά τη διάσωση του πολιτισμού. Τίτλος της «Ελληνοπαιδεία», ή hellenicpaedia.gr

Θα εξηγήσω πως αντιλαμβάνομαι τη λέξη «πολιτισμός», γιατί ο καθένας, ίσως, έχει τη δική του ερμηνεία. Η λέξη πολιτισμός είναι ταυτόσημο με τη λέξη «Δημοκρατία». Είναι το επιτυχημένο πολιτικό σύστημα, που λειτούργησε στην Αθήνα από το 462 μέχρι 322 π.Χ., όπου η πολιτεία ήταν αυτοδιοικούμενη και αυτοδιαχειριζόμενη από τους πολίτες της. Επομένως, πολιτισμός, είναι όλα τα έργα που παράγουν οι πολίτες προς όφελος του κοινωνικού συνόλου.

Πρέπει να λάβουμε υπόψη μας ότι τα πάντα στη φύση διέπονται από συγκεκριμένους κανόνες. Μέρος της φύσης είναι και ο άνθρωπος, για να είναι υγιής, πρέπει το ανοσοποιητικό του σύστημα να βρίσκεται σε καλή λειτουργία.

Όταν καταρρεύσει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου, μοιραία ο άνθρωπος καταρρέει οδεύει στα θυμαράκια.

Το ίδιο ισχύει και για τις μικρές ή μεγάλες κοινωνίες.

Το ανοσοποιητικό σύστημα των κοινωνιών αυτών, είναι ο πολιτισμός.

Σήμερα δεν παράγεται πολιτισμός και φυσιολογικά, αργά αλλά σταθερά, θα καταρρεύσουν και τα κράτη-έθνη. Και οι άνθρωποι…;

Σήμερα ο άνθρωπος έχει την δυνατότητα να απολαμβάνει τον πολιτισμό ως κοινωνικό αγαθό, προς όφελος του συνόλου; Τα υπάρχοντα πολιτικά συστήματα δεν επιτρέπουν την ανάπτυξη του πολιτισμού, όπως η Αθηναϊκή δημοκρατία μας έχει παραδώσει.

Σ’ αυτό το προκατασκευασμένο –πολιτισμό– στηρίζονται τα πολιτικά συστήματα και δεν μας επιτρέπουν να δημιουργήσουμε, να απελευθερώσουμε τις δημιουργικές μας δυνάμεις. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο άνθρωπος δεν έχει τη δυνατότητα να πράξει ανάλογα, αρκεί να πάρει απόφαση, με γνώμονα πως κάθε πράξη μας, θα εναρμονίζεται με το κοινωνικό συμφέρον. Αν το επιτύχουμε αυτό σπάμε τις πρώτες αλυσίδες που κρατάνε δέσμιες της δημιουργικές μας δυνάμεις. Αυτό είναι το πρώτο βήμα γιά να διατηρήσουμε την ύπαρξή μας.

Να θυμάστε, ο κόσμος φτιάνει τους σοφούς και όχι οι σοφοί τον κόσμο.

Για την ύπαρξη της ιστοσελίδας μας είμαστε ρεαλιστές και όχι ονειροπόλοι. Είμαστε βέβαιοι ό,τι ο άνθρωπος δεν έχει ανάγκη μακροχρόνιας διδασκαλίας γιά να εκπολιτισθεί, όταν έχη διάθεση γιά τούτο, εκπολιτίζεται από μόνος του, μόλις ακούσει ότι υπάρχει πολιτισμός.

Ο πολιτισμός προσφέρει στον άνθρωπο Ήθος–Έθος και όχι ηθική. Το ήθος του, του επιτρέπει να γνωρίσει μέσα από την σύγκριση, ότι είναι ένα ζωντανό κύτταρο μέσα σένα μεγαλύτερο οργανισμό που είναι η κοινωνική του ομάδα, ή η πόλις του, ή η συντεχνία του.

Η ηθική βαθμίδα που βρίσκεται ο άνθρωπος, καθοδηγούμενος από ανθρώπους που δεν γνωρίζουν τι σημαίνει πολιτισμός, έφτασε σε όρια αυτοκαταστροφικά. Σήμερα η ηθική είναι σαν τις καλτσοδέτες, ταιριάζουν σε όλα τα πόδια…

Αναπτύσσεται μιά ηθική μέσα από ανήθικα πρότυπα. Εν ονόματι της ελευθέριας έκφρασης και ελευθερίας λόγου συμβαίνουν πράγματα, που πριν πενήντα χρόνια ήταν αδιανόητα· όχι, δεν ήταν ηθικότερη η εποχή εκείνη.

Θα καταθέσω τη δική μου εμπειρία πάνω σ’ αυτό. Πριν περίπου πενήντα πέντε χρόνια,

όταν είμαστε παιδιά με ανησυχίες, χωρίς ταμπού αλλά με πολύ διάθεση για ανεμελιά και γλέντι, πηγαίναμε σ’ ένα (κακόφημο για την εποχή εκείνη) κέντρο κάτω από το θέατρο «Περοκέ», η περίφημη «Χαβάϊ». Οι θαμώνες μας σεβάστηκαν όπως δεν θα συνέβαινε σε κάποιο ποιο «νορμάλ» μαγαζί. Αυτά έρχονται στο μυαλό μου και νοιώθω υπέροχα για την εποχή εκείνη. Αυτοί οι άνθρωποι είχαν ήθος που πήγαζε από έναν κοινό πολιτισμό που βασιζόταν στον αυτοσεβασμό. Για το σήμερα δεν θέλω να κάνω κανένα σχόλιο.

Και δύο καθαρές κουβέντες, δεν αντιφάσκω δηλώνοντας ότι ο πολιτισμός είναι η ελεύθερη έκφραση του ανθρώπου. Συμπλήρωσα όμως, όλα ελεύθερα για το συμφέρον του κοινωνικού συνόλου. Ενώ το αντίθετο συμβαίνει σήμερα στον πλανήτη, όλα γιά το προσωπικό ανήθικο συμφέρον.

Σήμερα ένας πολιτισμένος άνθρωπος δεν μπορεί να αισθανθεί καλά με την καταπίεση που ασκούν κατά της ελευθερίας του, οι δήθεν ισχυροί, και δεν είναι δυνατόν να μην παρατηρήσει, πως, τίποτε δεν σκοτώνει ασφαλέστερα τα έθνη, ούτε μιά χρεοκοπία, ούτε μία ήττα, ούτε μία υποδούλωση ακόμη, όσον η παντελής έκλειψη της Ιδέας του πολιτισμού. Δούλοι λαοί εξιδανίκευσαν την δουλεία τους, και λαοί ελεύθεροι καταπάτησαν την ελευθερία τους, ολέθρια τα αποτελέσματα για τους δεύτερους.

Κράτησα για το τέλος το τραγικό γεγονός που συνέβη στη Γαλλία. Πράξη καταδικαστέα, όταν η βία αφαιρεί ανθρώπινες ζωές. Έχω όμως ορισμένες ενστάσεις. Η ηθική και ο πολιτισμός της Ευρώπης, από πού αντλεί τέτοια ανηθικότητα, να γελοιοποιεί το θρησκευτικό σύμβολο των Μουσουλμάνων; Στην γελοία εκείνη πορεία έβλεπα τους ανηθικώτερους ανθρώπους της Ευρώπης αγκαλισμένους να διαμαρτύρονται και να δείχνουν συμπαράσταση στην ανηθικότητα.

Αν κατάλαβα καλά επικροτούσαν την γραμμή του περιοδικού και έγραφαν στα παλιά τους τα παπούτσια, την προσβολή κατά του προφήτη Μωάμεθ. Αυτό δεν είναι πολιτισμός. Να πάμε περίπου 800 χρόνια πίσω; εν ονόματι της απελευθερώσεως των αγίων τόπων, τα χτιστιανόπουλα της δύσης, πέρασαν και από την Αγία Σοφία για να την ρημάξουν και μετά να αφοδεύουν και μέσα στην εκκλησία… τι να πω, αυτός είναι ο πολιτισμός της δύσης; Αν είναι αυτός, να σταματήσουν να επαναλαμβάνουν ότι ο δυτικός πολιτισμός αντλεί τις αρχές της από την Ελλάδα. Αυτό πρέπει να λάβει τέλος ξεκινώντας μια νέα προσπάθεια διαφωτισμού των ευρωπαίων και όχι μόνο, αναλύοντας ότι οι αρχές του ελληνικού πολιτισμού έχουν εντελώς διαφορετικές βάσεις.

Η ηθική που λειτουργεί μέσα από τον πολιτισμό μου, μου επιτρέπει να νοιώθω την ίδιο αποτροπιασμό, ντροπή και αηδία και για τις δύο περιπτώσεις που ανέφερα, άλλωστε δεν είναι και οι μοναδικές στην ιστορία.

Βλέποντας στην πορεία εκείνη, να είναι αγκαλιασμένοι και αλληλέγγυοι οι επιφανέστεροι εκπρόσωποι των τοκογλύφων της Ευρώπης, ήρθε ο αγαπημένος μου Πολύβιος Δημητρακόπουλος (1864-1922) και μου ψιθύρισε:

Όταν ακούς γιά τοκογλύφο, να τρέμεις. Καμιά πληγή δεν μπορεί να συγκριθεί προς αυτόν. Οι εφτά πληγές της Αιγύπτου κατέστρεψαν τα επίγεια επ’ αυτής, αλλ’ αφήκαν την Αίγυπτο. Ο Θεός –ευτυχώς τότε– ελησμόνησε τον τοκογλύφο. Αυτός θα κατέτρωγε και αυτή την Αίγυπτο, και θα κατάπινε τον Νείλο γιά να την χώνευση.

Φίλες και φίλοι πρώτα πρέπει να μάθουμε να σκεφτόμαστε, και μετά τι θα σκεφτόμαστε. Είναι η πρώτη προσφορά στον εαυτό μας και εν συνεχεία στο Κοινωνικό σύνολο.

 

Ες αύριον τα πλείονα…

Κωνσταντίνος Αλεξ. Πάγκαλης